WCAG Başarı Kriterleri · Level AAA

WCAG 3.1.6: Telaffuz

WCAG 3.1.6, telaffuzu bilinmeden anlamı belirsiz olan kelimelerin belirli telaffuzunu tanımlamak için bir mekanizmanın kullanılabilir olmasını gerektirir. Bu ölçüt, metin okuma teknolojisine güvenen veya alışılmadık bir dille karşılaşan kullanıcıların, belirsiz içeriğin doğru anlamına erişebilmesini sağlar.

Bu Kuralın Anlamı

WCAG 3.1.6 Telaffuz, Anlaşılabilir ilkesinin altında Seviye AAA başarı ölçütüdür. Şöyle der: "Bağlamda, telaffuz bilinmeden anlamı belirsiz olan kelimelerin belirli telaffuzunu tanımlamak için bir mekanizma mevcuttur."

Temel gereklilik, bir kelimenin anlamı tamamen nasıl telaffuz edildiğine bağlı olduğunda — ve bu telaffuz çevresindeki bağlamdan çıkarılamadığında — yazarların kullanıcıların doğru telaffuzu öğrenebileceği bir yol sağlamasıdır. Bu, yalnızca bir tanım sağlamaktan farklıdır; ölçüt özellikle anlamsal belirsizliği çözen fonetik telaffuz ile ilgilidir.

Ölçüt, aynı karakter dizisinin birden fazla şekilde okunabildiği ve her birinin farklı bir anlama yol açtığı durumları hedefler. İngilizceden klasik örnekler arasında "read" kelimesi (şimdiki zaman, "reed" ile kafiyeli) ile "read" (geçmiş zaman, "red" ile kafiyeli) veya "wind" (hareket eden hava, "sinned" ile kafiyeli) ile "wind" (sarmak, "find" ile kafiyeli) sayılabilir. Japonca, Çince veya Arapça gibi yazı sistemleri daha karmaşık veya tonlamalı dillerde bu sorun çok daha yaygın ve sonuçları daha ciddidir.

Türkçe, birçok dile kıyasla büyük ölçüde fonetik olarak düzenli olsa da, özellikle ekran okuyucu kullanıcıları için, uzmanlık, teknik veya resmi bağlamlarda telaffuzu belirsiz olabilen kelimeler ve ödünç kelimeler barındırır; bu kullanıcıların kullandığı yapay ses motoru, alışılmadık terimleri veya yabancı kökenli kelimeleri yanlış vurgulayabilir veya yanlış telaffuz edebilir.

Geçer sayılan durumlar: Bir sayfa, bir kelimenin anlamı telaffuzunu bilmeden belirsiz kaldığı her yerde, aşağıdaki mekanizmalardan en az biri mevcutsa geçer:

  • Kelimenin hemen yanında satır içi fonetik rehber (örneğin Doğu Asya yazıları için HTML <ruby> öğesi ve ilişkili <rt> ve <rp> etiketleri veya IPA ya da başka tanınmış bir gösterim sistemiyle parantez içinde telaffuz anahtarı kullanmak).
  • Belirsiz kelimeyi açıkça ele alan bir sözlük maddesine veya telaffuz rehberine bağlantı.
  • Kelimeyle ilişkilendirilmiş bir sesli telaffuz klibi.
  • Kelimenin hemen öncesinde veya sonrasında, okuyucunun yorumlayabileceği şekilde telaffuzunu açıklayan satır içi metin (örneğin, "Buradaki 'bass' kelimesi balığı ifade eder — 'mass' ile kafiyeli telaffuz edilir.").

Başarısız sayılan durumlar: Bir sayfa, bir kelimenin anlamı gerçekten de onu konuşulmuş halde duymadan belirsiz kalıyorsa ve bu belirsizliği telaffuz bilgisiyle giderecek hiçbir mekanizma yoksa başarısız olur. Yalnızca telaffuzu netleştirmeyen bir metin tanımı sağlamak, anlam telaffuz bilinmeden tanımdan çıkarılamıyorsa yeterli değildir. Çevredeki cümle, başlık veya görsel gibi bağlam unsurları telaffuzu zaten açık hale getiriyorsa, ek bir mekanizma olmadan da ölçüt karşılanmış sayılır.

Resmî istisnalar: WCAG spesifikasyonu bu ölçütü, belirsizliğin telaffuz bilinmeden var olduğu durumlarla açıkça sınırlar. Çevredeki metin, görseller veya anlamsal yapı belirsizliği zaten tartışmasız biçimde çözümlüyorsa, ek bir telaffuz mekanizması gerekmez. Ölçüt, her sayfadaki her kelime için fonetik açıklama gerektirmez — yalnızca anlamın gerçekten de bağlamdan çıkarılamayan telaffuza bağlı olduğu kelimeler için geçerlidir.

Neden Önemlidir

Telaffuz belirsizliği, birkaç farklı kullanıcı grubu için anlamlı engeller yaratır ve etkisi, birincil metin dışındaki görsel veya işitsel ipuçlarına güvenemeyenler için özellikle ağırdır.

Ekran okuyuculara güvenen kör ve az gören kullanıcılar en doğrudan etkilenen gruptur. Ekran okuyucular metni yapay sese dönüştürür ve bir kelimenin farklı anlamlara sahip birden fazla geçerli telaffuzu olduğunda, metin okuma motoru bir seçim yapmak zorundadır — ve sıklıkla yanlış seçer. "Bileşik faiz" hakkında bir finans makalesi dinleyen bir kullanıcı, "compound" kelimesini, isim hâliyle (çevrili alan) aynı şekilde telaffuz edilmiş olarak duyabilir ve bu da anlık veya kalıcı kafa karışıklığına yol açabilir. Çevredeki görsel bağlama hızlıca göz atamayan kullanıcılar için bu karışıklığı gidermek, pasajları yeniden dinlemeyi veya başka yerlerden açıklama aramayı gerektirir. Dünya Sağlık Örgütü’ne göre, dünya genelinde yaklaşık 2,2 milyar kişinin bir tür görme bozukluğu vardır ve bunların önemli bir kısmı dijital içeriğe erişmek için birincil araç olarak ekran okuma teknolojisini kullanmaktadır.

Bilişsel ve öğrenme güçlüğü olan kullanıcılar, disleksi veya dil işleme bozuklukları olanlar dâhil, işlevsel görme yetileri olsa bile sıklıkla metin okuma araçlarına güvenirler. Bu kullanıcılar için, bir eş yazımlının yanlış telaffuzunu duymak, özellikle pasaj teknik veya alışılmadık olduğunda, telafisi zor bir biçimde anlamayı bozabilir.

İşitme engelli ve az işiten kullanıcılar işaret dillerini birincil dilleri olarak kullanıyor olabilir ve yazılı metinle ikinci veya üçüncü bir dilde karşılaşabilirler. Bu kullanıcılar için, bir kelimenin fonetik gösterimini görmek — onu duyamıyor olsalar bile — yazılı biçimi bilinen bir kavramla, yalnızca metin tanımına kıyasla daha güvenilir şekilde ilişkilendirebilir.

Ana dili olmayanlar ve dil öğrenenler telaffuz rehberlerinden büyük ölçüde fayda sağlar. Türkçe öğrenen birinin, uzmanlık gerektiren bir tıbbi veya hukuki terimle ya da Türkçe transkripsiyonla yazılmış yabancı bir teknik terimle karşılaştığında, vurgunun birinci mi ikinci hecede mi olduğunu bilmemesi, anlamı değiştirebilir veya en azından kavrayışı zorlaştırabilir.

Somut bir gerçek dünya senaryosu: "İleum" (ince bağırsağın bir bölümü) kelimesini içeren bir prosedürü, aynı zamanda ilium (kalça kemiği) referanslarıyla birlikte açıklayan bir Türkçe sağlık portalını düşünün. İngilizcede bu kelimeler birçok lehçede aynı şekilde telaffuz edilir. Bir ekran okuyucu tarafından sesli okunan bir sayfada, ameliyata hazırlanan kör veya az gören bir hasta, telaffuz veya fonetik bağlam sağlanmadıkça yalnızca sesten bu iki terimi ayırt edemez. Bu, varsayımsal bir uç durum değildir — tıbbi dokümantasyon, bu tür belirsizliklerin gerçek zarara yol açabileceği yüksek riskli bir alandır.

SEO ve kullanılabilirlik faydaları da vardır. Telaffuz rehberleri, kesin ve iyi tanımlanmış terminolojinin kullanılmasını teşvik eder. Fonetik açıklamalı sözlükler, sayfada geçirilen süre metriklerini iyileştirir ve kullanıcı hayal kırıklığını azaltır. Terimleri açıklayan zengin yapılandırılmış içerik, daha fazla gelen bağlantı çeker ve arama motorlarına konu uzmanlığı sinyali verir.

İlgili Axe-core Kuralları

WCAG 3.1.6 yalnızca manuel test gerektirir. Bu ölçüte doğrudan karşılık gelen otomatik axe-core kuralları yoktur. Aşağıdaki açıklama, otomasyonun neden ihlalleri güvenilir biçimde tespit edemediğini ve testçilerin manuel olarak nelere bakması gerektiğini açıklar.

  • Telaffuz belirsizliği için otomatik kural yoktur. axe-core gibi otomatik erişilebilirlik test motorları, DOM’u yapısal kalıplar, eksik öznitelikler, geçersiz roller ve diğer kural tabanlı koşullar için tarayarak çalışır. Belirli bir kelimenin telaffuz bilinmeden belirsiz olup olmadığını belirlemek, içeriğin anlamsal ve dilsel olarak anlaşılmasını gerektirir — bu da kelime dağarcığına, dile, alan bağlamına ve okuyucunun arka planına bağlı bir yargıdır. Mevcut hiçbir statik analiz motoru, belirli bir cümledeki "read" kelimesinin telaffuz açısından belirsiz olduğunu, çevredeki anlam insan tarafından yorumlanmadan güvenilir biçimde belirleyemez. Bu nedenle WCAG, bu ölçütün programatik olarak test edilmesinin zor olduğunu kabul eder ve onu Seviye AAA’ya yerleştirir.
  • Manuel testçilerin kontrol etmesi gerekenler: Testçiler, sayfa içeriğini kullanılan dil(ler)de alan bilgisine sahip olarak okumalı ve (a) iki veya daha fazla geçerli telaffuzu olan, (b) her telaffuzu farklı bir anlama karşılık gelen ve (c) çevredeki bağlamın hangi anlamın kastedildiğini tartışmasız biçimde ortaya koymadığı her kelimeyi işaretlemelidir. İşaretlenen her kelime için, telaffuz mekanizmasının — fonetik rehber, ses klibi, sözlük bağlantısı veya bağlamsal açıklama — mevcut ve erişilebilir olduğunu doğrulamalıdır.
  • Ekran okuyucu ile nokta kontrolü: NVDA, JAWS, VoiceOver, TalkBack gibi ekran okuyucuları kullanan testçiler, içeriği dinlemeli ve yapay sesin, bağlamdaki amaçlanan anlamla çelişecek şekilde telaffuz ettiği kelime örneklerini not etmelidir. Bu, telaffuz mekanizmasına ihtiyaç olduğuna dair güçlü bir sinyaldir.

Nasıl Test Edilir

  1. Önce otomatik tarama çalıştırın (temel seviye için): Sayfanın genel bir erişilebilirlik denetimini yapmak için axe DevTools veya Lighthouse kullanın. Bu araçların hiçbirinde WCAG 3.1.6 için özel bir kural bulunmasa da, tarama, <html> öğesindeki eksik veya hatalı lang özniteliği (WCAG 3.1.1) ya da farklı bir dildeki pasajlar için eksik dil tanımlaması (WCAG 3.1.2) gibi ilgili dil sorunlarını ortaya çıkarabilir. Bu sorunlar, ekran okuyucunun tamamen yanlış bir dil motoru kullanmasına neden olarak telaffuz problemlerini ağırlaştırabilir. <html lang='tr'> (veya uygun dil kodu) özniteliğinin mevcut ve doğru olduğunu doğrulayın.
  2. Eş yazımlılar ve belirsiz terimler için içerik denetimi yapın: Sayfanın konu alanı ve dili konusunda alan bilgisiyle tüm metin içeriğini okuyun. Farklı anlamlara sahip birden fazla telaffuzu olan kelimelerin bir listesini oluşturun. Özellikle şu noktalara dikkat edin: Türkçe fonetik kurallara uymayabilecek İngilizce, Fransızca, Arapça veya diğer dillerden ödünç kelimeler; tıp, hukuk veya mühendislikteki teknik jargon; telaffuzu bariz olmayan özel isimler; ve editoryal incelemede özellikle kafa karıştırıcı olarak işaretlenmiş kelimeler.
  3. NVDA + Firefox ile test edin: Sayfayı Firefox’ta NVDA çalışırken açın. NVDA’nın kesintisiz okuma modunu (Insert + Aşağı Ok) kullanarak tüm sayfayı veya ilgili bölümleri dinleyin. Sentezleyicinin yanlış anlaşılmaya yol açabilecek şekilde telaffuz ettiği kelimeleri not edin. Herhangi bir telaffuz mekanizmasının (fonetik açıklama, ses düğmesi, sözlük bağlantısı) mevcut olup olmadığını ve NVDA’nın bunu net biçimde duyurup duyurmadığını kontrol edin.
  4. JAWS + Chrome ile test edin: Yukarıdaki dinleme testini Chrome’da JAWS ile tekrarlayın. JAWS ve NVDA farklı konuşma sentezleyicileri kullanır ve aynı kelimeyi farklı şekilde telaffuz edebilir; bu nedenle her iki test de değerlidir. Tüm satır içi açıklamaların ve <ruby> öğesi içeriğinin okunduğundan emin olmak için JAWS’ın ayrıntı düzeyi ayarlarını kullanın.
  5. VoiceOver + Safari (macOS/iOS) ile test edin: VoiceOver’ı etkinleştirin ve sayfada Safari kullanarak gezinin. Sayfayı kesintisiz okumak için VO + A kısayolunu kullanın. Apple’ın konuşma sentezleyicisinin kendine özgü telaffuz mantığı vardır; herhangi bir <ruby> açıklamasının veya aria-label geçersiz kılmalarının doğru şekilde yüzeye çıkarıldığını doğrulayın.
  6. Telaffuz mekanizmasının erişilebilir olduğunu doğrulayın: Sayfada mevcut olan her telaffuz mekanizması için, yalnızca klavye ile erişilebilir olduğunu, ekran okuyucular tarafından duyurulduğunu ve sağlanan telaffuz bilgisinin belirsizliği gerçekten giderdiğini doğrulayın (örneğin, IPA transkripsiyonu, hedef kitle IPA okuyamıyorsa sınırlı fayda sağlar; "telaffuz: AY-li-um" gibi sade bir fonetik yazım genellikle daha evrensel olarak faydalıdır).
  7. Sesli telaffuz kliplerini kontrol edin: Ses klipleri kullanılıyorsa, erişilebilir denetimlere (etiketli oynat düğmesi, ses seviyesi kontrolü) sahip olduklarını ve sesten fayda sağlayamayan işitme engelli kullanıcılar için transkript veya metin alternatiflerinin mevcut olduğunu doğrulayın.

Nasıl Düzeltilir

Gövde metninde eş yazımlı — Hatalı

<!-- The word "bass" is used in a music context, but its pronunciation
     is ambiguous (rhymes with "face" not "mass" in this context).
     No mechanism is provided to clarify. -->
<p>
  The bass guitar part in the recording was improvised live during
  the studio session.
</p>

Gövde metninde eş yazımlı — Doğru

<!-- A parenthetical phonetic guide immediately resolves the ambiguity.
     Alternatively, a link to a glossary entry with an audio clip
     would also satisfy the criterion. -->
<p>
  The bass <span lang='en-x-phonetics'>(pronounced: "base", rhymes with "face")</span>
  guitar part in the recording was improvised live during the studio session.
</p>

Doğu Asya veya ruby ile açıklamalı yazı — Hatalı

<!-- Japanese kanji without furigana: the reading of this compound
     is not clear to all readers and screen readers may mispronounce it. -->
<p>本日の<span>音楽</span>イベントへようこそ。</p>

Doğu Asya veya ruby ile açıklamalı yazı — Doğru

<!-- The <ruby> element with <rt> provides the phonetic reading.
     <rp> provides fallback parentheses for browsers that do not
     support ruby annotations, ensuring backward compatibility. -->
<p>本日の
  <ruby>
    音楽
    <rp>(</rp>
    <rt>おんがく</rt>
    <rp>)</rp>
  </ruby>
イベントへようこそ。</p>

Telaffuzu belirsiz teknik terim — Hatalı

<!-- "Ileum" and "ilium" sound identical when mispronounced by a TTS engine.
     No disambiguation mechanism is present in this medical content. -->
<p>
  The surgical procedure involves resection of the terminal ileum
  to treat the affected region.
</p>

Telaffuzu belirsiz teknik terim — Doğru

<!-- A glossary link provides access to a page with an audio pronunciation
     clip and IPA notation, satisfying the criterion. The link text is
     descriptive so screen reader users understand where it leads. -->
<p>
  The surgical procedure involves resection of the terminal
  <a href='/glossary/ileum' aria-label='ileum — view pronunciation and definition'>ileum</a>
  to treat the affected region.
</p>

<!-- The linked glossary entry should contain: -->
<article id='glossary-ileum'>
  <h2>Ileum</h2>
  <p><strong>Pronunciation:</strong> ILL-ee-um (/ˈɪliəm/)</p>
  <audio controls aria-label='Audio pronunciation of ileum'>
    <source src='/audio/ileum.mp3' type='audio/mpeg'>
    Your browser does not support the audio element.
  </audio>
  <p><strong>Definition:</strong> The final section of the small intestine,
  connecting to the large intestine. Not to be confused with the ilium
  (a bone of the pelvis, pronounced identically).</p>
</article>

Türkçede standart dışı telaffuza sahip ödünç kelime — Hatalı

<!-- The English loanword "cache" is used in a Turkish tech article.
     Turkish TTS engines may pronounce this as "kah-sheh" or "kash"
     rather than the intended "kash". No guidance is provided. -->
<p>Tarayıcı cache dosyalarını temizlemek performansı artırabilir.</p>

Türkçede standart dışı telaffuza sahip ödünç kelime — Doğru

<!-- A phonetic clarification in parentheses uses familiar Turkish
     phonetic conventions to guide the reader. -->
<p>
  Tarayıcı cache
  <span class='pronunciation-guide' aria-label='telaffuz: keş'>
    (telaffuz: keş)
  </span>
  dosyalarını temizlemek performansı artırabilir.
</p>

Yaygın Hatalar

  • Yalnızca telaffuz olmadan metin tanımı sağlamak: Bir kelimenin anlamını açıklayan bir araç ipucu veya sözlük tanımı eklemek, tanım telaffuzu netleştirmiyorsa WCAG 3.1.6’yı karşılamaz. Örneğin, "bass" kelimesini "düşük frekanslı ses veya müzik enstrümanı" olarak tanımlamak, telaffuzu hâlâ belirsiz bırakır; mekanizma, kelimenin nasıl telaffuz edildiğini özellikle ele almalıdır.
  • <ruby> öğesini <rp> geri dönüş etiketleri olmadan kullanmak: Ruby açıklamalarını yerel olarak desteklemeyen tarayıcılarda, <rp> (ruby parantezleri) etiketlerinin atlanması, fonetik açıklamanın tamamen kaybolmasına neden olur. Ruby açıklamalarını desteklemeyen platformlardaki kullanıcıların da telaffuz metnini satır içinde görebilmesi için her <rt> öğesinin etrafına mutlaka <rp>(</rp> ve <rp>)</rp> ekleyin.
  • Erişilebilir denetimler veya metin alternatifleri olmadan ses klipleri sağlamak: Etiketi olmayan bir sesli telaffuz düğmesi (örneğin, <button><img src='speaker.png'></button> ve alt veya aria-label olmadan) en çok ihtiyaç duyan kullanıcılar için erişilemezdir. Her ses denetiminin açıklayıcı bir etiketi olmalı ve sesin içerdiği telaffuz bilgisi, sesten fayda sağlayamayan işitme engelli kullanıcılar için metin biçiminde de sunulmalıdır.
  • TTS motorunun doğru telaffuz edeceğini varsaymak: Birçok ekip, iç testleri (görsel veya işitsel olarak gören/duyan testçiler tarafından yapılan) belirsizliği ortaya çıkarmadığı için telaffuz mekanizmalarını atlar. Bir eş yazımlının doğru telaffuzunu seçmek için metin okuma motorunun sezgilerine güvenmek geçerli bir erişilebilirlik stratejisi değildir; bu sezgiler, özellikle alan özelinde veya çok dilli içerikte düzenli olarak başarısız olur.
  • Telaffuz rehberini kelimeden çok uzağa yerleştirmek: Sayfanın altındaki veya bir yardım bölümündeki site genelinde bir telaffuz sözlüğüne bağlantı vermek, kullanıcılar içeriği bulmak için okuma konumlarını kaybederek sayfadan ayrılmak zorunda kalıyorsa ölçütü karşılamaz. Mekanizma, belirsiz kelimeyle açıkça ilişkilendirilmiş olmalı; satır içinde veya yakınında, açıkça etiketlenmiş bir bağlantı aracılığıyla sunulmalıdır.
  • Hedef kitleyi dikkate almadan IPA gösterimi kullanmak: Uluslararası Fonetik Alfabe transkripsiyonları hassastır, ancak genel kullanıcı kitlesinin çoğu tarafından okunamaz. Kullanıcılarınız dil profesyoneli değilse, "chaos" için "telaffuz: KAY-oss" gibi sade fonetik yazımlar pratikte daha kullanışlıdır. Telaffuz rehberi için erişilemez bir format seçmek, rehber sağlamanın amacını boşa çıkarır.
  • Telaffuz aralıklarını uygun dil öznitelikleriyle işaretlememek: Sayfanın birincil dilinden farklı bir dilde veya gösterim sisteminde fonetik yazım sağlarken, kapsayıcı öğede doğru lang özniteliğini atlamak. Bu, ekran okuyucuların, telaffuzu yönlendirmesi gereken metne yanlış fonetik kurallar uygulamasına neden olur ve sorunu katlayarak büyütür.
  • Ölçütü yalnızca gövde metnine uygulayıp başlıkları, gezinmeyi ve arayüz etiketlerini göz ardı etmek: Belirsiz eş yazımlılar, başlıklarda, düğme etiketlerinde, bağlantı metninde, form alanı etiketlerinde ve hata mesajlarında da görünebilir. Bu konumlar, ekran okuyucu kullanıcıları tarafından genellikle işaret veya öğe türüne göre tek başına okunur; bu da bağlamsal belirsizliği, gövde metnine kıyasla daha da zor çözülebilir hâle getirir.
  • WCAG 3.1.3 (Alışılmadık Kelimeler) ile 3.1.6 (Telaffuz) ölçütlerini karıştırmak: WCAG 3.1.3, kelimelerin alışılmadık veya uzmanlık gerektiren biçimde kullanıldığı durumlar için mekanizmalar gerektirir. WCAG 3.1.6 ise farklı bir sorunu hedefler: Anlamı, bizzat telaffuzuna bağlı olan kelimeler. Bir kelime, alışılmadık olmasa bile — "read" ve "wind" gibi yaygın kelimeler — 3.1.6 kapsamında düzeltme gerektirebilir. Bir ölçütü karşılamanın diğerini de otomatik olarak karşıladığı varsayılmamalıdır.
  • Birden fazla ekran okuyucu ve TTS motoruyla test etmemek: Farklı sentezleyiciler (NVDA’nın eSpeak’i, JAWS’ın Eloquence veya Vocalizer’ı, Apple’ın yerleşik sesleri) farklı telaffuz sezgilerine sahiptir ve eş yazımlıları farklı şekilde ele alır. Belirli bir motorun tesadüfen doğru telaffuz ettiği bir kelime, bir başkası tarafından yanlış telaffuz edilebilir. İçerik yazarları, gerçek kullanıcıları etkileyen telaffuz hatalarını belirlemek için en az iki ekran okuyucu/tarayıcı kombinasyonuyla test yapmalıdır.

Türkiye’nin Erişilebilirlik Mevzuatıyla İlişkisi

21 Haziran 2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 2025/10, Türkiye’de faaliyet gösteren geniş bir yelpazedeki kuruluş için bağlayıcı web erişilebilirliği gereklilikleri getirir. Genelge, kapsamdaki kuruluşlar için öncelikli olarak Seviye A ve Seviye AA ölçütlerine vurgu yaparak WCAG 2.2 standartlarına uyumu zorunlu kılar. Genelge kapsamında açıkça belirtilen kuruluşlar arasında kamu kurum ve kuruluşları, e-ticaret platformları, bankalar ve finansal hizmet sağlayıcıları, hastaneler ve sağlık kuruluşları, 200.000 veya daha fazla abonesi olan telekomünikasyon şirketleri, seyahat acenteleri, özel ulaşım şirketleri ve Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) izniyle faaliyet gösteren özel okullar yer alır.

WCAG 3.1.6 Telaffuz, Seviye AAA ölçütüdür ve bu nedenle genelge kapsamındaki yasal olarak zorunlu gereklilikler arasında yer almaz. Kapsamdaki kuruluşlar, temel uyum tedbiri olarak telaffuz mekanizmalarını uygulamakla yükümlü değildir. Ancak genelgenin daha geniş amacı — dijital hizmetlerin, engelliler dâhil tüm vatandaşlar tarafından gerçekten kullanılabilir olmasını sağlamak — teknik ve editoryal olarak mümkün olduğu her yerde Seviye AAA ölçütlerinin gönüllü olarak benimsenmesiyle güçlü biçimde desteklenir.

Belirli kapsamdaki kuruluş kategorileri için, WCAG 3.1.6’yı yasal zorunluluk olmasa bile uygulamanın pratik gerekçesi özellikle güçlüdür. Genelge kapsamındaki hastaneler tarafından işletilen sağlık portalları, telaffuz belirsizliğinin hastalar için gerçek zarara yol açabileceği terminolojiyle çalışır. Kamu kurumları tarafından yayımlanan hukuki veya düzenleyici metinler, ekran okuyucu kullanıcıları için engel oluşturan, telaffuzu bariz olmayan uzmanlık terimleri içerebilir. Çeşitli dilsel kitlelere — ana dili Türkçe olmayanlar dâhil — hizmet veren e-ticaret platformları, telaffuz rehberlerinin müşteri kafa karışıklığını ve terk oranlarını azalttığını görebilir.

Türkçe, yazım ile telaffuz arasındaki uyumun İngilizce veya Fransızca gibi dillere kıyasla daha tutarlı olduğu, fonetik olarak düzenli bir dildir. Bu, Türkçe içerik için WCAG 3.1.6 uyum çalışmalarının kapsamını azaltır (ancak tamamen ortadan kaldırmaz). Bununla birlikte, özellikle genelge kapsamındaki sektörlerde Türkçe teknik, ticari ve dijital içerikte İngilizce ve Fransızca ödünç kelimelerin yaygınlığı, telaffuz belirsizliğinin hâlâ gerçek bir sorun olduğu anlamına gelir. Diğer dillerden ödünç alınan kelimeler her zaman Türkçe fonetik kurallara uymaz ve Türkçe TTS motorları tarafından, sentezleyicinin yapılandırmasına bağlı olarak farklı şekillerde seslendirilebilir.

Genelgeye tabi olup, asgari yasal uyumun ötesine geçen kapsamlı bir erişilebilirlik programının parçası olarak WCAG 3.1.6’yı da dikkate alan; çok dilli bağlamlarda kullanıcılarına hizmet veren, sağlık veya finans gibi yüksek riskli alanlarda faaliyet gösteren ya da Türk dijital pazarında erişilebilirlik liderliği sergilemek isteyen kuruluşlar, telaffuz mekanizmalarını uygulamayı değerlendirmelidir. Telaffuz mekanizmalarını uygulamak, çoğu içerik türü için nispeten düşük maliyetli bir iyileştirmedir ve hem genelgenin ruhuyla hem de uluslararası en iyi uygulamalarla uyumlu, kapsayıcı tasarıma yönelik gerçek bir bağlılık sinyali verir.