WCAG başarı ölçütleri için uygulamalı rehberler. Her makale kuralı, kullanıcılar için neden önemli olduğunu, nasıl doğrulanacağını ve accsible ile erişilebilir yayın yapan ekipler için tipik iyileştirmeleri açıklar.
90 / 90
WCAG 1.1.1, metin olmayan tüm içeriğin — görseller, simgeler, kontroller ve medya — aynı amacı veya bilgiyi ileten bir metin alternatifine sahip olmasını gerektirir; böylece görsel içeriği algılayamayan kullanıcılar, ekran okuyucular gibi yardımcı teknolojiler aracılığıyla bu içeriğe erişebilir.
WCAG 1.2.1, önceden kaydedilmiş yalnızca ses içeren ve yalnızca video içeren içeriklerin, medyayı duyamayan veya göremeyen kullanıcıların bilgiyi yine de erişebilmesini sağlayacak metin tabanlı veya medya tabanlı bir alternatifinin olmasını gerektirir. Bu, web erişilebilirliği uyumluluğu için asgari temel düzeyi ifade eden Seviye A gereksinimidir.
- WCAG 1.2.2, eşzamanlı ortamda (sesli video) yer alan tüm önceden kaydedilmiş ses içeriğinin doğru altyazılar içermesini gerektirir. - Bu, işitme engelli ve işitme güçlüğü çeken kullanıcıların konuşulan diyaloglara, ses efektlerine ve diğer anlamlı ses bilgilerine erişebilmesini sağlar.
WCAG 1.2.3, önceden kaydedilmiş eşzamanlı medyanın (sesli video) görsel içeriğin bir sesli betimlemesini veya tam metin alternatifini sunmasını gerektirir; böylece kör olan veya az gören kullanıcıların görsel olarak aktarılan bilgilere erişebilmesi sağlanır.
- WCAG 1.3.1, görsel sunum yoluyla aktarılan bilgi, yapı ve ilişkilerin programatik olarak da belirlenebilmesini veya metin olarak sunulmasını gerektirir; böylece yardımcı teknolojileri kullanan kullanıcıların, gören kullanıcılarla aynı yapısal bağlamı almaları sağlanır.
WCAG 1.3.2, içeriğin sırası anlamını etkilediğinde, bu dizinin yardımcı teknolojilerin içeriği doğru şekilde sunabilmesi için programatik olarak belirlenebilir olmasını gerektirir. Bu kritere uyulmaması, ekran okuyucu kullanıcılarının ve diğer yardımcı teknoloji kullanıcılarının içeriği kafa karıştırıcı veya anlamsız bir sırada almasına neden olur.
WCAG 1.3.3, içeriği kullanmaya yönelik talimatların yalnızca şekil, renk, boyut, görsel konum, yönelim veya ses gibi duyusal özelliklere dayanmamasını gerektirir. Bu, körlük, renk körlüğü, sağırlık veya diğer engeller nedeniyle bu duyusal ipuçlarını algılayamayan kullanıcıların bile tüm özellikleri anlamaya ve kullanmaya devam edebilmesini sağlar.
WCAG 1.4.1, bilginin iletilmesinde, bir eylemin belirtilmesinde, bir yanıtın istenmesinde veya görsel bir öğenin ayırt edilmesinde rengin asla tek başına kullanılmamasını gerektirir. Bu ölçüt, renk farklılıklarını algılayamayan kullanıcıların—renk körlüğü veya az gören kişiler de dahil—tüm içerik ve işlevselliğe yine de erişebilmesini sağlar.
WCAG 1.4.2, üç saniyeden uzun süre otomatik olarak çalan herhangi bir ses için, kullanıcılara sistem sesinden bağımsız olarak sesi duraklatma, durdurma veya ses düzeyini kontrol etme olanağı sunulmasını gerektirir. Bu, sesin ekran okuyucu çıktısına müdahale etmesini engeller ve kullanıcıları beklenmedik, yönünü şaşırtan sesten korur.
WCAG 2.1.1, fare veya işaretçi aracılığıyla sunulan tüm işlevlerin, tuş vuruşları için belirli bir zamanlama gerekmeksizin yalnızca klavye ile de eşit şekilde kullanılabilir olmasını gerektirir. Bu ölçüt, fare kullanamayan kullanıcılar için temel olup, herhangi bir web sitesi veya uygulamada gezinmelerini, etkileşimde bulunmalarını ve görevleri tamamlamalarını sağlar.
WCAG 2.1.2, klavye kullanıcılarının hiçbir zaman bir bileşenin içinde sıkışıp kalmamasını gerektirir — odak klavye kullanılarak bir arayüz öğesinin içine taşınabiliyorsa, yalnızca klavye kullanarak odağı o öğeden uzaklaştırmak da mümkün olmalıdır. Bu ölçüt, motor engelli kişiler ve ekran okuyucu kullanıcıları dahil olmak üzere, yalnızca klavye ile gezinmeye güvenen kullanıcılar için hayati önem taşır.
WCAG 2.1.4, yalnızca tek bir karakter tuşu (harf, sayı, noktalama işareti veya sembol) kullanılarak uygulanan herhangi bir klavye kısayolunun kapatılabilmesini, yeniden eşlenebilmesini veya yalnızca odaklandığında etkinleştirilebilmesini gerektirir — bu da, konuşma girdisine güvenen veya motor engelleri olan kullanıcıları olumsuz etkileyen kazara tetiklemeleri önler.
- İçerik tarafından belirlenen herhangi bir zaman sınırının kullanıcı tarafından kapatılabilmesi, ayarlanabilmesi veya uzatılabilmesi gerekir. - Bu, web içeriğiyle etkileşim kurmak için daha fazla zamana ihtiyaç duyan kişilerin dışlanmamasını sağlar. - Bu Seviye A ölçütü, motor, bilişsel ve görme engeli olan kullanıcılar için hayati önem taşır.
WCAG 2.2.2, hareket eden, yanıp sönen, kaydırılan veya otomatik olarak güncellenen içeriğin kullanıcılar tarafından duraklatılabilmesini, durdurulabilmesini veya gizlenebilmesini gerektirir. Bu, bilişsel engelleri, vestibüler bozuklukları ve dikkatle ilgili rahatsızlıkları olan kişileri, kontrol edemedikleri içerikten korur.
WCAG 2.3.1, web içeriğinin, genel veya kırmızı flaş eşiklerinin altında olmadığı sürece, saniyede üç kereden fazla yanıp sönen hiçbir öğe içermemesini gerektirir. Bu kriter, ışığa duyarlı epilepsi veya benzer nörolojik rahatsızlıkları olan kullanıcıların nöbet geçirmesini ve fiziksel tepkiler yaşamasını önlemek için kritik öneme sahiptir.
WCAG 2.4.1, web sayfalarının, gezinme menüleri gibi tekrar eden içerik bloklarını atlamak için bir mekanizma sağlamasını gerektirir; böylece klavye ve yardımcı teknoloji kullanıcıları, her bağlantı üzerinden sekme yapmak zorunda kalmadan ana içeriğe ulaşabilir. Bu, erişilebilir klavye gezinimi için temel seviye anlamına gelen Seviye A gereksinimidir.
WCAG 2.4.2, her web sayfasının konusunu veya amacını belirleyen, açıklayıcı ve anlamlı bir başlığa sahip olmasını gerektirir. Bu, özellikle ekran okuyuculara güvenen veya birden fazla sekmeyi yöneten kullanıcıların, kendilerini hızlıca konumlandırabilmelerini ve verimli bir şekilde gezinebilmelerini sağlar.
WCAG 2.4.3, bir web sayfası sıralı olarak gezilebiliyorsa ve gezinme sıraları anlamı veya işleyişi etkiliyorsa, odaklanabilir bileşenlerin anlamı ve kullanılabilirliği koruyan bir sırayla odak almasını gerektirir. Bu ölçüt, içeriği anlamak ve onunla etkileşime geçmek için mantıklı ve öngörülebilir bir odak sırasına güvenen klavye ve yardımcı teknoloji kullanıcıları için hayati önem taşır.
WCAG 2.4.4, her bağlantının amacının yalnızca bağlantı metninden ya da bağlantı metni ile onu çevreleyen bağlamdan birlikte anlaşılabilmesini gerektirir. Bu, ekran okuyucu kullanıcılarının, yalnızca klavye kullanan kullanıcıların ve bilişsel engelleri olan kişilerin, bağlantıyı takip etmek zorunda kalmadan bağlantının nereye yönlendirdiğini anlayabilmesini sağlar.
WCAG 2.5.1, çok noktalı veya yol tabanlı hareketler (örneğin yakınlaştırmak için sıkıştırma veya kaydırma) kullanan tüm işlevlerin, hareketin vazgeçilmez olmadığı durumlarda, yol tabanlı bir hareket olmadan tek bir işaretçiyle de kullanılabilmesini gerektirir. Bu, karmaşık dokunma hareketlerini güvenilir şekilde gerçekleştiremeyen motor bozukluğu olan kullanıcıları korur.
WCAG 2.5.2, tek bir işaretçi (fare, dokunma veya kalem) ile tetiklenen işlevlerin iptal edilebilmesini veya geri alınabilmesini, böylece kazara etkinleştirmelerin önlenmesini gerektirir. Bu, istemeden dokunma veya tıklama yapabilen motor bozuklukları olan kullanıcıları korur.
WCAG 2.5.3, görünür metin etiketlerine sahip etkileşimli bileşenlerin, görünür metni içeren erişilebilir bir ada sahip olmasını gerektirir; bu da konuşma girdisi kullanan kullanıcıların, gördüklerini söyleyerek denetimleri etkinleştirebilmesini sağlar. Görünür etiketler ile erişilebilir adlar arasındaki uyumsuzluklar, sesle kontrol navigasyonunu bozar ve milyonlarca kullanıcı için güveni zedeler.
WCAG 2.5.4, cihaz veya kullanıcı hareketiyle (örneğin sallama veya eğme gibi) tetiklenen herhangi bir işlevselliğin, geleneksel kullanıcı arayüzü bileşenleri aracılığıyla da kullanılabilir olmasını ve kullanıcıların, istem dışı etkinleştirmeyi önlemek için hareketle etkinleştirmeyi devre dışı bırakabilmesini gerektirir.
WCAG 3.1.1, her web sayfasının varsayılan insan dilinin programatik olarak belirlenebilmesini gerektirir; bu da öncelikle HTML öğesi üzerinde geçerli bir lang özniteliği ayarlayarak sağlanır. Bu, ekran okuyucular gibi yardımcı teknolojilerin içeriği doğru şekilde telaffuz etmesini sağlar ve bilişsel ve dil temelli engelleri olan kullanıcıların sayfayı anlamalarına yardımcı olur.
WCAG 3.2.1 Odaklanma Üzerine, herhangi bir kullanıcı arayüzü bileşeni klavye odağı aldığında, beklenmedik bir bağlam değişikliğini tetiklememesi gerektiğini şart koşar. Bu, klavye ve yardımcı teknoloji kullanıcılarını, bir sayfanın etkili bir şekilde gezinilmesini imkansız hale getirebilen, yön kaybettiren ve öngörülemeyen davranışlardan korur.
WCAG 3.2.2 Girdi Üzerinde, herhangi bir kullanıcı arayüzü bileşeninin ayarını değiştirmeye, kullanıcı önceden bu davranış hakkında bilgilendirilmedikçe, bağlam değişikliğinin otomatik olarak neden olmamasını şart koşar. Bu, kullanıcıları form etkileşimleriyle tetiklenen, yön kaybına neden olan ve beklenmedik sayfa değişikliklerinden korur.
WCAG 3.3.1, bir girdi hatası otomatik olarak tespit edildiğinde, hatalı öğenin belirlenmesini ve hatanın kullanıcıya metin olarak açıklanmasını gerektirir. Bu, engelli kullanıcıların form doldururken yaptıkları hataları fark etmelerini, anlamalarını ve düzeltmelerini sağlar.
WCAG 3.3.2, içerik kullanıcı girişi gerektirdiğinde etiketlerin veya talimatların sağlanmasını zorunlu kılar; böylece tüm kullanıcılar — yeteneklerinden bağımsız olarak — form verilerini göndermeden önce kendilerinden ne beklendiğini anlayabilir. Form alanlarını etiketlememek, web üzerindeki en yaygın ve etkili erişilebilirlik engellerinden biridir.
WCAG 3.3.7, kullanıcıların çok adımlı bir süreçte daha önce sağlamış oldukları bilgilerin ya otomatik olarak doldurulmasını ya da seçim için erişilebilir hale getirilmesini gerektirir; böylece kullanıcıların aynı veriyi asla iki kez girmesi gerekmez. Bu, bilişsel, motor veya diğer engelleri olan kullanıcılar için hayal kırıklığını ve hataları önler.
WCAG 4.1.2, tüm kullanıcı arayüzü bileşenlerinin programatik olarak belirlenebilir bir ada ve role sahip olmasını ve durumların, özelliklerin ve değerlerin yardımcı teknolojiler tarafından hem okunup hem de ayarlanabilmesini gerektirir. Bu, ekran okuyucuların ve diğer araçların sayfadaki her bir öğeyi doğru şekilde tanımlamasını, betimlemesini ve onunla etkileşime girmesini sağlar.
WCAG 1.2.4, web seminerleri, canlı yayınlar ve yayınlar gibi senkronize medyadaki tüm canlı ses içeriklerinin gerçek zamanlı altyazılarla desteklenmesini gerektirir. Bu, işitme engelli ve işitme güçlüğü çeken kullanıcıların konuşulan içeriğe gerçekleştiği anda, gerçek zamanlı olarak erişebilmesini sağlar.
WCAG 1.2.5, senkronize medyadaki tüm önceden kaydedilmiş video içeriği için sesli betimleme sağlanmasını gerektirir; böylece kör olan veya az gören kullanıcıların, yalnızca ses parçası aracılığıyla aktarılmayan görsel bilgilere erişebilmesi sağlanır.
WCAG 1.3.4 Yönlendirme, içeriğin, belirli bir yönlendirme zorunlu olmadığı sürece, dikey veya yatay gibi tek bir ekran yönlendirmesiyle görüntülenmesini ve kullanılmasını kısıtlamamasını gerektirir. Bu ölçüt, sabitlenmiş tabletler kullananlar veya motor bozuklukları olanlar gibi cihazlarını fiziksel olarak döndüremeyen kullanıcıların yine de tüm içeriğe erişebilmesini sağlar.
WCAG 1.3.5, kişisel bilgi toplayan her bir giriş alanının amacının programatik olarak belirlenebilmesini, böylece tarayıcıların ve yardımcı teknolojilerin alanları otomatik olarak doldurmasını, etiketlemesini veya uyarlamasını mümkün kılmayı gerektirir. Bu, manuel girişi azaltmaktan fayda sağlayan bilişsel engelli ve motor bozukluğu olan kullanıcılar için hayati önem taşır.
WCAG 1.4.3, metin ve metin içeren görsellerin arka planlarına karşı en az 4.5:1 (büyük metin için 3:1) kontrast oranına sahip olmasını gerektirir; böylece az gören veya renk görme bozukluğu olan kullanıcılar, yardımcı teknolojiye ihtiyaç duymadan içeriği okuyabilir.
WCAG 1.4.4, metnin yardımcı teknoloji olmadan ve içerik veya işlevsellik kaybı olmaksızın %200’e kadar yeniden boyutlandırılabilmesini gerektirir. Bu ölçüt, web içeriğini rahatça okuyabilmek için tarayıcı yakınlaştırmasına veya özel yazı tipi boyutu ayarlarına güvenen az gören kullanıcılar için hayati önem taşır.
WCAG 1.4.5, bilgi ileten metnin, belirli bir görsel sunumun vazgeçilmez olduğu veya kullanıcının görüntüyü görsel olarak özelleştirebildiği durumlar dışında, metin görüntüsü olarak değil gerçek metin olarak sunulmasını gerektirir. Bu ölçüt, metni rahatça okuyabilmek için yeniden boyutlandırmaya, yeniden renklendirmeye veya yeniden akıtmaya ihtiyaç duyan kullanıcılar için kritik öneme sahiptir.
WCAG 1.4.10 Yeniden Akış, içeriğin bilgi veya işlevsellik kaybı olmadan ve iki boyutta kaydırma gerektirmeden, 320 CSS pikseline eşdeğer bir genişlikte görüntülendiğinde sunulabilmesini gerektirir. Bu, yakınlaştırmaya veya küçük görüntü alanlarına güvenen kullanıcıların — düşük görme yetisine sahip kişiler ve mobil kullanıcılar dahil — tüm içeriğe yatay kaydırma olmadan erişebilmesini sağlar.
WCAG 1.4.11, kullanıcı arayüzü bileşenlerinin ve grafiksel nesnelerin, bitişik renklere karşı en az 3:1 kontrast oranına sahip olmasını gerektirir; böylece az gören kişilerin, etkileşimli kontrolleri, odak göstergelerini ve anlamlı grafikleri yardımcı teknoloji olmadan algılayabilmesi sağlanır.
WCAG 1.4.12, kullanıcılar metin aralığı özelliklerini — satır yüksekliği, harf aralığı, kelime aralığı ve paragraflar sonrası aralık — belirli asgari değerlere gelecek şekilde geçersiz kıldığında, içerik veya işlevsellik kaybı olmamasını gerektirir. Bu ölçüt, etkili bir şekilde okuyabilmek için özel aralıklara güvenen disleksi, az gören ve bilişsel engelli kullanıcılar için hayati önem taşır.
WCAG 1.4.13, işaretçiyle üzerine gelindiğinde veya klavye odağı aldığında görünen ek içeriğin kapatılabilir, üzerine gelinerek etkileşim kurulabilir ve kalıcı olmasını gerektirir — böylece az gören kullanıcılar, motor bozuklukları ve bilişsel engelleri olan kullanıcılar, ipucu (tooltip) tarzı içeriğe beklenmedik şekilde kaybetmeden erişebilir ve onunla etkileşim kurabilir.
WCAG 2.4.5, web sitelerinin bir web sayfaları kümesi içindeki herhangi bir sayfayı bulmaları için kullanıcılara birden fazla yol sunmasını gerektirir — örneğin, site içi arama, site haritası veya bir gezinme menüsü aracılığıyla. Bu, farklı yeteneklere ve tercihlere sahip kullanıcıların, kendileri için en iyi çalışan yöntemi kullanarak içeriği bulabilmelerini sağlar.
WCAG 2.4.6, mevcut olduklarında, başlıkların ve etiketlerin açıklayıcı olmasını ve tanıttıkları veya belirledikleri içeriğin konusunu ya da amacını doğru şekilde aktarmasını gerektirir. Bu ölçüt, kullanıcıların — özellikle yardımcı teknolojiler kullananların — içeriği verimli bir şekilde gezinmesine ve sayfa bölümlerinin ve form alanlarının yapısını ve amacını anlamasına yardımcı olur.
WCAG 2.4.7, klavye ile kullanılabilen her kullanıcı arayüzünde, kullanıcıların klavye odağının şu anda hangi öğede olduğunu her zaman görebilmesi için görünür bir odak göstergesi bulunmasını gerektirir. Bu, yalnızca klavye kullanan kullanıcılar, motor bozukluğu olan kişiler ve fare kullanamayan herkes için gereklidir.
WCAG 2.4.11, bir UI bileşeni klavye odağı aldığında, yapışkan başlıklar, çerez bildirimleri veya sohbet widget’ları gibi yazar tarafından oluşturulan içerik tarafından tamamen gizlenmemesini gerektirir. Bu ölçüt, klavye kullanıcılarının sayfada nerede olduklarını her zaman görebilmelerini sağlar; bu da gezinme ve kullanılabilirlik için gereklidir.
WCAG 2.5.7, sürükleme hareketi kullanan herhangi bir işlevselliğin, sürükleme zorunlu olmadığı sürece, sürükleme olmadan tek bir işaretçiyle de gerçekleştirilebilmesini gerektirir. Bu, sürükleme hareketlerini güvenilir bir şekilde yapamayan motor bozukluğu olan kullanıcıların yine de tüm işlevselliğe erişebilmesini sağlar.
WCAG 2.5.8, butonlar ve bağlantılar gibi etkileşimli hedeflerin en az 24×24 CSS piksel boyutunda olmasını veya daha küçük hedeflerin etrafında yeterli boşluk bulunmasını gerektirir; böylece motor bozukluğu olan kullanıcılar bunları güvenilir bir şekilde etkinleştirebilir. Bu kritere uyulmaması, imleci hassas bir şekilde kontrol edemeyen herkes için istemsiz etkinleştirmelere ve hayal kırıklığına yol açar.
WCAG 3.1.2, sayfanın birincil dilinden farklı bir dilde yazılmış web içeriğindeki herhangi bir pasajın, ifadenin veya bölümün lang niteliği kullanılarak programatik olarak tanımlanmasını gerektirir. Bu, özellikle ekran okuyucular olmak üzere yardımcı teknolojilerin, telaffuz motorlarını otomatik olarak değiştirmesini ve sesli çıktıya güvenen kullanıcılar için içeriği doğru şekilde sunmasını sağlar.
- WCAG 3.2.3, bir web sayfaları kümesi içinde birden fazla sayfada görünen gezinme mekanizmalarının, kullanıcı bir değişiklik başlatmadıkça her seferinde aynı göreli sırada yer almasını gerektirir. Bu öngörülebilirlik, bilişsel, görsel ve motor engelleri olan kullanıcıların bir sitenin zihinsel modellerini oluşturmalarına ve verimli bir şekilde gezinmelerine yardımcı olur.
WCAG 3.2.4, bir web sitesi genelinde aynı işlevi yerine getiren bileşenlerin tutarlı bir şekilde tanımlanmasını gerektirir — her göründüklerinde aynı etiket, ad veya alternatif metnin kullanılmasıyla. Bu, dijital arayüzlerde gezinmek ve onları anlamak için tutarlı kalıplara güvenen kullanıcılar için kafa karışıklığını önler.
WCAG 3.2.6, bir web sitesi insan teması, kendi kendine yardım veya otomatik yardım mekanizmaları sunuyorsa, bu mekanizmaların sayfalar arasında aynı göreli sırada görünmesini gerektirir. Bu, bilişsel engelleri veya hafıza bozuklukları olan kullanıcıların, her sayfada arayüzü yeniden öğrenmek zorunda kalmadan yardımı güvenilir bir şekilde bulabilmelerini sağlar.
WCAG 3.3.3, bir giriş hatası otomatik olarak tespit edildiğinde, sistemin kullanıcının hatayı nasıl düzeltebileceğini öneren bir metin açıklaması sağlamasını gerektirir — tabii bunu yapmak güvenliği veya amacı tehlikeye atmadığı sürece. Bu ölçüt, bilişsel engeli olan kullanıcılar, ekran okuyucu kullanıcıları ve belirsiz ya da eksik hata yönlendirmelerini anlamakta zorlanan herkes için hayati önem taşır.
WCAG 3.3.4, hukuki taahhütler, finansal işlemler veya hassas veriler içeren web gönderimlerinin, sonlandırılmadan önce kontrol edilebilmesini, düzeltilebilmesini veya geri alınabilmesini gerektirir. Bu, tüm kullanıcıları — özellikle bilişsel ve motor engelli olanları — geri döndürülemez, yüksek riskli hatalardan korur.
WCAG 3.3.8, kimlik doğrulama süreçlerinin, alternatif bir yöntem veya yardım sunulmadıkça, parolaları ezberleme, bulmaca çözme veya karakterleri kopyalama gibi bilişsel işlev testlerine dayanmamasını gerektirir. Bu, bilişsel engelleri olan kullanıcıların dijital hizmetlerden dışlanmasını önler.
WCAG 4.1.3, durum mesajlarının — form gönderimi onayları, hata bildirimleri ve sepet güncellemeleri gibi — rol veya özellik aracılığıyla programatik olarak belirlenebilir olmasını gerektirir; böylece yardımcı teknolojiler, kullanıcının odağı hareket ettirmesini gerektirmeden bu mesajları duyurabilir. Bu, odak mesajın üzerine kaymasa bile ekran okuyuculara güvenen kullanıcıların önemli geri bildirimleri almasını sağlar.
WCAG 1.2.6, eşzamanlı medyadaki tüm önceden kaydedilmiş ses içeriği için işaret dili çevirisi sağlanmasını gerektirir. Bu ölçüt, birincil dili işaret dili olan Sağır kullanıcıların, yalnızca altyazılarla yeterince aktarılmayabilecek sesli bilgilere tam olarak erişebilmesini sağlar.
WCAG 1.2.7, ön plandaki seste verilen duraklamalar tüm görsel bilgiyi aktarmaya yetmediğinde, önceden kaydedilmiş eşzamanlı medya için videoyu duraklatarak sağlanan genişletilmiş sesli betimlemelerin sunulmasını gerektirir. Bu, standart sesli betimlemelerin kapsayamadığı karmaşık görsel içeriği görme engelli ve az gören kullanıcıların tam olarak anlayabilmesini sağlar.
WCAG 1.2.8, tüm önceden kaydedilmiş eşzamanlı medya (ses-video) ve yalnızca videodan oluşan önceden kaydedilmiş içerik için tam bir metin alternatifi sunulmasını gerektirir; böylece işitsel veya görsel bilgiyi algılayamayan kullanıcıların, metin aracılığıyla içeriğin tamamına erişebilmesi sağlanır.
WCAG 1.2.9, canlı radyo yayınları veya yalnızca ses içeren akışlar gibi tüm canlı yalnız sesli içeriklerin, canlı altyazı akışı veya eşzamanlı olarak güncellenen metin transkripti gibi, gerçek zamanlı ve eşdeğer bir metin alternatifiyle desteklenmesini gerektirir. Bu, işitme engelli veya işitme güçlüğü çeken kullanıcıların, ses parçasına güvenmek zorunda kalmadan canlı sesli içeriğe erişebilmesini sağlar.
WCAG 1.3.6, kullanıcı arayüzü bileşenlerinin, simgelerin ve bölgelerin amacının, tarayıcıların ve yardımcı teknolojilerin sunumu bireysel kullanıcıların ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde uyarlayabilmesi için programatik olarak belirlenebilmesini gerektirir. Bu ölçüt, kişiselleştirilmiş, basitleştirilmiş veya sembollerle zenginleştirilmiş arayüzlerden fayda sağlayan bilişsel engelli kullanıcılar için hayati öneme sahiptir.
WCAG 1.4.6, normal metin için en az 7:1 ve büyük metin için 4.5:1 kontrast oranını, ön plan ve arka plan renkleri arasında, düşük görme yetisine sahip kullanıcılar, renk bozuklukları olanlar veya zorlu ışık koşullarında çalışanlar için okunabilirliği sağlamak amacıyla AA eşiğinin ötesine geçerek zorunlu kılar.
WCAG 1.4.7, konuşma içeren önceden kaydedilmiş ses içeriğinin ya arka plan sesleri olmamasını, arka plan seslerinin kapatılmasına izin vermesini ya da arka plan seslerini, öndeki konuşmadan en az 20 dB daha düşük tutmasını gerektirir. Bu, konuşmayı diğer seslerden ayırmakta zorlanan işitme kaybı ve bilişsel engelleri olan kullanıcıları korur.
WCAG 1.4.8, metin bloklarının kullanıcıların kontrol edebileceği şekillerde görsel olarak sunulmasını gerektirir — öndeki ve arka plandaki renkler, satır genişliği, satır aralığı ve metin hizalamasını kapsayarak — böylece okuma, bilişsel veya az gören engellere sahip kişiler, bilgi kaybı olmadan içeriği rahatça okuyabilir.
WCAG 1.4.9, metnin, iletilen bilginin özünde dekoratif olan içerik veya belirli görsel sunumun iletilen bilgi için vazgeçilmez olduğu durumlar dışında, metin görüntüleri yerine gerçek metin kullanılarak sunulmasını gerektirir. Bu ölçüt, tüm kullanıcıların metin gösterimini kendi bireysel ihtiyaçlarına göre ayarlayabilmesini sağlar.
WCAG 2.1.3, bir web sayfasının veya uygulamanın her işlevinin, hiçbir istisna olmaksızın bir klavye arayüzü aracılığıyla kullanılabilir olmasını gerektirir—yol bağımlı veya serbest el çizim görevleri için bile. Bu AAA ölçütü, WCAG 2.1.1’de bulunan boşluğu kapatır ve fare kullanamayan kullanıcılar için tam klavye erişimini sağlar.
WCAG 2.2.3 (Seviye AAA), etkileşimli olmayan senkronize medya ve gerçek zamanlı olaylar dışında, içerikle sunulan etkinlik veya faaliyetin önemli bir parçası olarak zamanlamanın gerekli olmamasını şart koşar. Bu, okumak, etkileşimde bulunmak veya yanıt vermek için daha fazla zamana ihtiyaç duyan engelli kullanıcıların, zamana bağlı tasarım nedeniyle asla dışlanmamasını sağlar.
WCAG 2.2.4, kullanıcıların acil durum içerenler dışında, uyarılar, bildirimler ve otomatik içerik güncellemeleri gibi tüm kesintileri erteleyebilmesini veya bastırabilmesini gerektirir. Bu ölçüt, özellikle bir görev sırasında beklenmedik kesintilerden ciddi şekilde etkilenebilecek dikkat, bilişsel veya nörolojik engelleri olan kullanıcılar için hayati önem taşır.
WCAG 2.2.5, kimlik doğrulanmış bir oturum sona erdiğinde, kullanıcıların yeniden kimlik doğrulaması yapabilmesini ve girmiş oldukları herhangi bir veriyi kaybetmeden etkinliklerine devam edebilmesini gerektirir. Bu ölçüt, görevleri tamamlamak için daha fazla zamana ihtiyaç duyabilen ve çalışmalarını silen oturum zaman aşımı nedeniyle cezalandırılmaması gereken engelli kullanıcılar için kritik öneme sahiptir.
WCAG 2.2.6, kullanıcıların hareketsizlik zaman aşımı nedeniyle veri kaybı konusunda uyarılmasını ve veriler korunmadığı sürece bu tür zaman aşımı sürelerinin en az 20 saat sürmesini gerektirir. Bu, bilişsel engelleri, motor bozuklukları olan kullanıcıları ve görevleri tamamlamak için daha fazla zamana ihtiyaç duyan diğer kullanıcıları korur.
WCAG 2.3.2, web sayfalarının herhangi bir bir saniyelik süre içinde üç kereden fazla yanıp sönen hiçbir içerik içermemesini gerektirir; küçük veya düşük kontrastlı yanıp sönmeler için hiçbir istisna yoktur. Bu daha katı AAA ölçütü, fotosensitif epilepsisi ve diğer nöbet bozuklukları olan kullanıcıları, potansiyel olarak hayatı tehdit eden nörolojik tepkilerden korur.
WCAG 2.3.3, kullanıcı etkileşimiyle tetiklenen hareketli animasyonların, animasyon işlevsellik veya iletilen bilgi için vazgeçilmez olmadığı sürece devre dışı bırakılabilmesini gerektirir. Bu önemlidir çünkü hareket, nüfusun önemli bir bölümünde baş dönmesi, mide bulantısı ve yönelim bozukluğuna yol açan vestibüler bozuklukları tetikleyebilir.
WCAG 2.4.8, kullanıcıların bir dizi web sayfası içinde nerede olduklarını belirleyebilmelerini gerektirir — örneğin, gezinti yolu (breadcrumbs), site haritaları veya vurgulanmış gezinme bağlantıları aracılığıyla. Bu, bilişsel engelleri olan kullanıcıların, ekran okuyucu kullanıcılarının ve karmaşık sitelerde gezinirken kendilerini yönlendirmeye ve içerikte güvenle ilerlemeye ihtiyaç duyan herkesin kendilerini konumlandırmalarına yardımcı olur.
WCAG 2.4.9, her bağlantının amacının yalnızca bağlantı metninden, çevresel bağlama güvenmeden belirlenebilmesini gerektirir. Bu daha katı AAA ölçütü, özellikle bağlantılarla gezinerek ekran okuyucu kullananlar olmak üzere tüm kullanıcıların, tüm sayfayı okumadan bir bağlantının nereye götürdüğünü anlayabilmesini sağlar.
WCAG 2.4.10, bir sayfa birden fazla bölüm içerdiğinde, içeriği düzenlemek için bölüm başlıklarının kullanılmasını gerektirir; böylece kullanıcıların sayfanın yapısında gezinmesini ve onu anlamasını sağlar. Bu ölçüt, ekran okuyucu kullanıcılarını, bilişsel erişilebilirlik ihtiyaçlarını ve uzun veya karmaşık içerikte yönlerini bulmak için belge yapısına güvenen herkesin gereksinimlerini destekler.
WCAG 2.4.12, bir UI bileşeni klavye odağı aldığında, bu bileşenin hiçbir bölümünün yazar tarafından oluşturulan içerik tarafından gizlenmemesini gerektirir — odaklanmış öğe tamamen görünür olmalıdır. Bu geliştirilmiş (AAA) ölçüt, AA karşılığındaki kısmi görünürlük toleransını ortadan kaldırarak, klavye kullanıcılarının odağın tam olarak nerede olduğunu her zaman görmesini sağlar.
WCAG 2.4.13, klavye odak göstergelerinin, kullanıcıların hangi öğenin odakta olduğunu açıkça görebilmesi için asgari boyut ve kontrast gereksinimlerini karşılamasını şart koşar. Bu ölçüt, klavyelere veya yardımcı teknolojilere güvenen kişilerin, mevcut konumlarını kaybetmeden arayüzlerde gezinebilmelerini sağlar.
WCAG 2.5.5, butonlar ve bağlantılar gibi etkileşimli hedeflerin en az 44×44 CSS piksel boyutunda olmasını gerektirir; bu da motor bozuklukları, titreme veya sınırlı becerikliliği olan kişilerin, bitişik öğeleri yanlışlıkla tetiklemeden denetimleri güvenilir bir şekilde etkinleştirebilmesini sağlar.
WCAG 2.5.6, platformda birden fazla giriş mekanizması mevcut olduğunda, web içeriğinin kullanıcıları tek bir giriş türüyle sınırlamamasını gerektirir; böylece insanlar dokunma, klavye, fare, ses ve diğer giriş yöntemleri arasında özgürce geçiş yaparken işlevselliğe erişimi kaybetmez.
WCAG 3.1.3, web sitelerinin, deyimler ve jargon da dahil olmak üzere, alışılmadık veya sınırlı bir şekilde kullanılan kelimelerin ya da ifadelerin belirli tanımını belirlemeye yönelik bir mekanizma sağlamasını gerektirir. Bu, bilişsel engelleri olan kullanıcıların, anadili olmayan konuşurların ve uzmanlaşmış terminolojiye aşina olmayan kişilerin içeriği anlayabilmesini sağlar.
WCAG 3.1.4, içerikte kullanılan kısaltmaların genişletilmiş biçimini veya anlamını belirlemek için bir mekanizmanın kullanılabilir olmasını gerektirir. Bu ölçüt, kısaltmalar, akronimler veya baş harf kısaltmalarıyla aşina olmayan kullanıcıların tam anlamlarına erişebilmesini sağlayarak bilişsel engeli olan kişiler, anadili farklı olanlar ve ekran okuyucu kullanıcıları için anlama sürecini destekler.
WCAG 3.1.5, içeriğin alt ortaöğretim düzeyinin ötesinde bir okuma becerisi gerektirdiği durumlarda, daha basit bir düzeyde yazılmış ek bir sürüm veya özet sunulmasını gerektirir. Bu, bilişsel engelleri olan, okuryazarlığı sınırlı olan veya dil engelleri bulunan kullanıcıların bilgiye erişebilmesini ve onu anlayabilmesini sağlar.
WCAG 3.1.6, telaffuzu bilinmeden anlamı belirsiz olan kelimelerin belirli telaffuzunu tanımlamak için bir mekanizmanın kullanılabilir olmasını gerektirir. Bu ölçüt, metin okuma teknolojisine güvenen veya alışılmadık bir dille karşılaşan kullanıcıların, belirsiz içeriğin doğru anlamına erişebilmesini sağlar.
WCAG 3.2.5, bağlam değişikliklerinin — sayfa gezinmeleri, form gönderimleri veya içerik güncellemeleri gibi — yalnızca açık kullanıcı eylemiyle başlatılmasını, otomatik olarak tetiklenmemesini gerektirir. Bu, ekran okuyuculara, klavye ile gezinmeye veya bilişsel destek araçlarına güvenen kullanıcıları, gezinme deneyimlerini beklenmedik kesintilerden korur.
WCAG 3.3.5, bir web sayfası kullanıcı girdisi istediğinde bağlama duyarlı yardımın mevcut olmasını gerektirir; böylece kullanıcılar hangi bilginin istendiğini ve bunu doğru şekilde nasıl sağlayacaklarını anlayabilirler. Bu ölçüt, hataları azaltır ve bilişsel engelli kullanıcıları, deneyimsiz kullanıcıları ve karmaşık formlarda gezinmekte olan herkesi destekler.
WCAG 3.3.6, kullanıcı girdisi gerektiren herhangi bir web sayfasında, gönderimlerin geri alınabilir olmasını, hata denetimiyle birlikte düzeltme rehberliği sunulmasını veya nihai gönderimden önce onaylanabilir olmasını gerektirir. Bu AAA ölçütü, 3.3.4’ü yalnızca hukuki veya finansal olanlar değil, tüm formlara genişleterek, kullanıcıları her etkileşimde geri döndürülemez hatalardan korur.
WCAG 3.3.9, bilişsel işlev testi içermeyen kimlik doğrulama süreçleri gerektirir; hiçbir bilmece, ezberleme veya kopyalama olmamalıdır — bilişsel olmayan bir alternatif, yardımcı bir mekanizma veya nesne tabanlı bir yöntem mevcut olmadığı sürece. Bu Gelişmiş (AAA) ölçüt, bilişsel, motor ve hafızayla ilgili engelleri olan kullanıcılar için kimlik doğrulamadaki son engelleri ortadan kaldırır.
WCAG 4.1.1 Ayrıştırma, web içeriğinin, yardımcı teknolojilerin sayfayı yanlış yorumlamasına veya işleyememesine neden olabilecek, yinelenen ID’ler gibi büyük HTML/XML hatalarından arınmış olmasını gerektirir. WCAG 2.2’de kullanımdan kaldırılmış olsa da, temel axe-core kuralları etkinliğini korur ve ihlaller hâlâ gerçek bir erişilebilirlik riski olduğunu gösterir.
21 Haziran 2025 tarihli ve 32933 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, kamu ve özel sektör kuruluşlarının geniş bir yelpazesinde web siteleri ve mobil uygulamalar için WCAG 2.2 ile uyumlu erişilebilirliği zorunlu kılmakta, kamu sektörü için bir yıl, e-ticaret sağlayıcıları için ise iki yıl uyum süresi öngörmektedir.
Bu makale, Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 2025/10 (Resmî Gazete No. 32933, 21 Haziran 2025) ile getirilen Türkiye Erişilebilirlik Logosu programını açıklamakta; kimlerin yükümlü olduğunu, WCAG 2.2 teknik gerekliliklerini, izlemeye dayalı ödül sürecini ve uyum sağlamak için atılabilecek pratik adımları ele almaktadır.
Bu makale, Türkiye’deki kapsanan kuruluşların, hukuki dayanak, yükümlülükler, WCAG 2.2 gereklilikleri ve adım adım uygulama rehberi de dahil olmak üzere, 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca kurum içi bir Web Siteleri ve Mobil Uygulamalar Erişilebilirlik İnceleme Komisyonu (İnceleme Komisyonu) kurma zorunluluğunu açıklamaktadır.
